Dieta DASH i nordycka najsilniej wiążą się z wolniejszym starzeniem biologicznym
Spośród kilku zdrowych modeli żywienia diety DASH i nordycka najsilniej wiązały się z wolniejszym starzeniem biologicznym. Zależność była widoczna we wszystkich trzech analizowanych wskaźnikach opartych na metylacji DNA.
Wyniki badania naukowców z kilku niemieckich ośrodków opublikowano w czasopiśmie „Nature Communications” (https://doi.org/10.1038/s41467-026-77064-4).
Autorzy chcieli sprawdzić, czy różne sposoby zdrowego odżywiania w podobny sposób wiążą się ze starzeniem biologicznym i zmianami epigenetycznymi, czyli takimi, które wpływają na aktywność genów bez zmiany sekwencji DNA. Analizą objęli 6470 uczestników w wieku od 30 do 95 lat.
Najpierw na podstawie szczegółowych kwestionariuszy ustalili, co każdy z badanych jadł i pił w ciągu ostatniego roku. Bazując na tych informacjach ocenili, w jakim stopniu dany sposób odżywiania odpowiadał różnym modelom zdrowej diety, m.in. śródziemnomorskiej, DASH, MIND czy nordyckiej.
Następnie zbadali metylację DNA w komórkach krwi uczestników. Jak wyjaśnili, metylacja jest jedną z modyfikacji epigenetycznych, które wpływają na funkcjonowanie genów. W oparciu o jej wzorce tzw. zegary epigenetyczne pozwalają ocenić biologiczne starzenie organizmu.
Okazało się, że im bardziej sposób odżywiania danej osoby odpowiadał zasadom zdrowej diety, tym korzystniejsze były wskaźniki starzenia biologicznego. Najwyraźniejsze korzyści zaobserwowano zaś w przypadku diety DASH i nordyckiej.
Autorzy wyjaśnili, że dieta DASH została opracowana z myślą o zapobieganiu nadciśnieniu. Opiera się na warzywach, owocach, produktach pełnoziarnistych, roślinach strączkowych i orzechach, a także chudym nabiale, rybach i drobiu. Ogranicza zaś sól, słodycze, słodzone napoje oraz produkty bogate w nasycone kwasy tłuszczowe (tłuste mięso i pełnotłusty nabiał).
Z kolei dieta nordycka kładzie nacisk na przewagę produktów roślinnych nad odzwierzęcymi. Zaleca duże spożycie ryb i owoców morza, warzyw korzeniowych i kapustnych oraz ogólnie lokalnej żywności krajów północnej Europy.
Dla porównania naukowcy uwzględnili też dwa mniej korzystne modele żywienia: niezdrową dietę roślinną oraz dietę prozapalną. Pierwsza była bogata m.in. w słodycze, słodzone napoje i oczyszczone produkty zbożowe, a uboga w warzywa, owoce, pełne ziarna i rośliny strączkowe. Druga obejmowała więcej produktów i składników sprzyjających stanom zapalnym, np. tłuszczów nasyconych, a mniej tych o działaniu przeciwzapalnym, czyli błonnika i nienasyconych kwasów tłuszczowych. Obie wiązały się z szybszym starzeniem biologicznym.
Naukowcy sprawdzili również, czy różne modele żywienia wiązały się z podobnymi zmianami metylacji DNA. Okazało się, że choć dotyczyły one różnych miejsc w genomie, to ponad 70 proc. związanych z nimi szlaków biologicznych było wspólnych dla różnych diet. Obejmowały one m.in. sygnalizację komórkową, metabolizm i neurogenezę.
Niektóre zależności były jednak charakterystyczne dla konkretnych sposobów żywienia. W przypadku diety DASH część zmian wiązała się z procesami dotyczącymi rozwoju zastawek serca, natomiast przy diecie MIND z uczeniem się, pamięcią i rozwojem połączeń nerwowych w ośrodkowym układzie nerwowym.
Dieta MIND (Mediterranean-DASH Intervention for Neurodegenerative Delay) polega na jedzeniu posiłków przyrządzonych z 10 grup produktów rekomendowanych oraz wypijaniu codziennie jednej lampki wina. Kładzie nacisk na spożywanie żywności pochodzenia roślinnego, a eliminuje lub ogranicza spożycie produktów pochodzenia zwierzęcego i produktów o wysokiej zawartości tłuszczów nasyconych.
Żeby sprawdzić, czy wyniki nie były przypadkowe, naukowcy powtórzyli analizę w nowej grupie ponad tysiąca osób. Rezultaty okazały się bardzo podobne.
Katarzyna Czechowicz (PAP)
kap/ agt/