Dbanie o zdrowie psychiczne ważne w radzeniu sobie z trudnościami menopauzy
Menopauza nie jest wyłącznie procesem biologicznym. Na dobrostan kobiet w tym okresie wpływają również czynniki psychiczne i społeczne, m.in. samoocena, relacje z bliskimi, wsparcie społeczne czy warunki pracy – wynika z przeglądu 18 publikacji z różnych części świata.
Autorka przeglądu, Yogeeta Bhatia z Kamala Nehru College na Uniwersytecie w Delhi, przeanalizowała 18 publikacji z lat 2001–2025 dotyczących zdrowia psychicznego kobiet w okresie okołomenopauzalnym i po menopauzie. Prace pochodziły m.in. z Ameryki, Europy, Japonii, południowej Brazylii i Azji. Wyniki przeglądu opublikowano w „Journal of Psychosexual Health”.
Przegląd pokazuje zmianę w podejściu do menopauzy – od modelu skoncentrowanego przede wszystkim na biologii i objawach fizycznych w kierunku perspektywy biopsychospołecznej, uwzględniającej także zdrowie psychiczne i funkcjonowanie społeczne kobiet. Autorka wskazuje, że lepsze rozpoznawanie nasilonych objawów oraz wsparcie rodziny, bliskich i środowiska zawodowego mogą pomagać kobietom w przejściu przez ten etap życia.
W podejściu do menopauzy długo dominowała perspektywa biologiczna. Uwagę skupiano przede wszystkim na zmianach hormonalnych i objawach somatycznych, takich jak uderzenia gorąca czy nocne poty. Tymczasem menopauza może wiązać się również z problemami psychicznymi, psychoseksualnymi i psychospołecznymi.
W analizowanych publikacjach opisywano m.in. zmiany nastroju, drażliwość, dystres oraz zmiany w funkcjonowaniu seksualnym. Autorka zwraca uwagę także na znaczenie zdrowia psychicznego i jakości życia kobiet w okresie menopauzalnym.
To, jak kobieta przechodzi przez menopauzę, zależy również od jej otoczenia. Status społeczno-ekonomiczny, relacje w rodzinie i środowisko pracy mogą łagodzić lub nasilać trudności związane z tym okresem.
Na dobrostan kobiet w tym okresie wpływa szereg czynników psychospołecznych, do których zalicza się: obraz własnego ciała, samoocenę, relacje społeczne, wsparcie rówieśnicze, a także ogólną satysfakcję z życia i relacji interpersonalnych – z współmałżonkiem, przyjaciółmi oraz otoczeniem społecznym – czytamy w przeglądzie. Nie bez znaczenia dla samooceny i jakości funkcjonowania kobiet w okresie okołomenopauzalnym są także kulturowo uwarunkowane postawy wobec menopauzy.
– Istotnym problemem wymagającym zmiany są zakorzenione w społeczeństwie normy i uprzedzenia wokół menopauzy – wskazuje autorka. Zwraca uwagę, że w różnych kulturach menopauza może być postrzegana odmiennie – jako symbol mądrości i dojrzałości albo jako okres wiążący się z utratą społecznej wartości kobiety.
Przegląd wskazuje więc na potrzebę bardziej kompleksowego podejścia do problemów związanych z menopauzą. – Kluczem do rozwiązywania problemów związanych z menopauzą jest podejście interdyscyplinarne, angażujące specjalistów z różnych dziedzin – takich jak poradnictwo, terapia grupowa, leczenie hormonalne, opieka psychiatryczna oraz modyfikacja stylu życia na poziomie osobistym i rodzinnym – uważa autorka przeglądu. Jej zdaniem dbanie o zdrowie psychiczne stanowi podstawę radzenia sobie z trudnościami tego okresu.
Znaczenie może mieć także wsparcie grup rówieśniczych, aktywność fizyczna oraz pozytywne zmiany w stylu życia. Autorka wskazuje, że kształtowanie pozytywnego nastawienia do wieku średniego i menopauzy, w połączeniu z działaniami redukującymi stres, może pomagać kobietom w przechodzeniu przez ten etap życia.
Jednocześnie Bhatia podkreśla, że nie wszystkie zależności są jeszcze dobrze poznane. Potrzebne są większe i odpowiednio zaprojektowane badania podłużne i randomizowane, które pozwolą lepiej ustalić związki między zmianami biologicznymi, objawami psychicznymi i czynnikami społecznymi.
Menopauzę warto postrzegać nie tylko jako okres zmian hormonalnych, ale także jako etap życia, w którym istotną rolę odgrywają zdrowie psychiczne, jakość życia i relacje społeczne. Jak wskazuje autorka, poprawa dobrostanu kobiet w okresie menopauzy może być również ważnym celem działań z zakresu zdrowia publicznego. (PAP)
wl/ agt/