PAP nauka i zdrowie
Użytkownik:
Hasło:
Olsztyn/ W tramwaju nr 3 pogadanki o chorobach przenoszonych drogą płciową ...     Ekspert: nie da się przewidzieć wszystkich turbulencji powietrza ...     Sejm/ MZ: Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę ma poprowadzić centrum wsparcia dla dzieci ...     Greccy marines przetestowali starożytną zbroję ...     Austria/ Odkryto kości mamutów sprzed 40 000 lat ...     Woły wolą przytulać się do kobiet ...     Ekspert: trend wzrostowy zachorowań na czerniaka można zatrzymać ...     Szczecin/ Dziewięć nowych kierunków na Uniwersytecie Szczecińskim; rozpoczęła się rekrutacja ...     MZ planuje zmiany w wynagrodzeniach dla rezydentów ...     Łódź/ 20 tygodni walki lekarzy, żeby uratować mamę i jej synka ...    

„Zapomniany” gad morski okazał się ważnym puzzlem w ewolucji plezjozaurów


Gad morski Trematospondylus macrocephalus został opisany już w 1858 r. i jest jednym z najstarszych znanych nauce plezjozaurów. Jednak krótko po tym zapomniano o nim – aż do teraz. Nowe badania wykazują, że stanowi on istotny puzzel w układance ewolucyjnej tej grupy.

Materiał kopalny sprzed ponad 165 milionów lat składa się z siedmiu kręgów, w tym najprawdopodobniej z kręgu z odcinka krzyżowego oraz kilku kręgów ogonowych o średnicy ok. 10 cm, znalezionych na terenie południowo-zachodnich Niemiec. Skamieniałości należą do kolekcji Instytutu oraz Muzeum Geologii i Paleontologii Uniwersytetu w Tybindze (Niemcy).

„Wiedzieliśmy, że kręgi zostały już przebadane i że jest to jeden z najstarszych opisanych okazów plezjozaurów. Ale ponieważ pierwsze i jedyne jak dotąd badania przeprowadzono przed 165 laty, postanowiliśmy dokładnie opisać ten materiał, zilustrować go i ocenić jego pokrewieństwo filogenetyczne, wykorzystując zdecydowanie bardziej zaawansowane technologie niż te dostępne w połowie XIX wieku” – opowiadał w rozmowie z Nauką w Polsce jeden ze współautorów badań, dr Daniel Madzia z Instytutu Paleobiologii PAN.

Okazało się, że kręgi należały do dużego osobnika – bardzo dużego jak na tamte czasy, czyli okres środkowej jury.

„Wykazaliśmy, że Trematospondylus najprawdopodobniej należał do drapieżnych plezjozaurów z grupy Rhomaleosauridae i był dużym przedstawicielem tej archaicznej gałęzi ewolucyjnej. Zdaje się, że zwierzę, do którego należał badany przez nas materiał kopalny, mogło osiągać ponad 6 metrów długości. Skamieniałości te dodają kolejną cegiełkę do rzadkiego zapisu kopalnego romaleozaurów ze środkowej jury i poszerzają ograniczoną jak dotąd wiedzę na temat różnorodności plezjozaurów w jurze środkowej przed kelowejem, czyli sprzed ponad 165 mln lat” – powiedział paleontolog.

Jak tłumaczył, pomimo że materiał kopalny trematospondyla zdecydowanie nie należy do najbardziej kompletnych wśród plezjozaurów, jest on niezwykle istotny dla zrozumienia ewolucji tej grupy gadów w okresie dużych zmian w ekosystemach morskich. „Od dłuższego czasu wiadomo, że na granicy wczesnej i środkowej jury, czyli niedługo przed pojawieniem się trematospondyla, doszło do znaczących zmian w składzie faun organizmów morskich. Natomiast ze względu na niezwykle skąpy zapis plezjozaurów z tego okresu (przede wszystkim z początku środkowej jury), nie wiemy, jaki wpływ miały owe zmiany w ekosystemach morskich na ewolucję plezjozaurów – w tym właśnie na romaleozaury” – mówił badacz.

Romaleozaury były dużymi drapieżnikami, które znajdowały się na szczycie łańcucha pokarmowego w ekosystemach morskich we wczesnej jurze. Choć przetrwały do końca środkowej jury, to od jakiegoś czasu nie były już dominujące; tę rolę przejęły pliozaury. Niedawne badania prowadzone przez dr. Madzię (https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C99315%2Cpliozaury-byly-wieksze-duzo-wczesniej-niz-sadzono.html) sugerują, że duże pliozaury istniały już od ok. 170 milionów lat. Badania trematospondyla pokazują, że przez kilka milionów lat duże pliozaury i romaleozaury występowały obok siebie.

Paleontolog dodał też, że wyniki ich badań pokazują, jak wiele jeszcze nie wiadomo o ekosystemach morskich z przełomu wczesnej i środkowej jury.

Więcej w publikacji źródłowej, która ukazała się w czasopiśmie „Journal of Vertebrate Paleontology”: https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/02724634.2023.2205456. (PAP)

Nauka w Polsce, Agnieszka Kliks-Pudlik

akp/ bar/




Copyright Copyright © PAP SA 2011 Materiały redakcyjne, fotografie, grafy, zdjęcia i pliki wideo pochodzące z serwisów PAP stanowią element baz danych, których producentem i wydawcą jest Polska Agencja Prasowa S.A z siedzibą w Warszawie, i chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Z zastrzeżeniem przewidzianych przez przepisy prawa wyjątków, w szczególności dozwolonego użytku osobistego, ich wykorzystywanie dozwolone jest jedynie po zawarciu stosownej umowy licencyjnej. PAP S.A. zastrzega, iż dalsze rozpowszechnianie materiałów, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt. b) ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, jest zabronione.